از ابی بن کعب رضی الله عنه روایت است که می فرمود: روزی رسول الله صلی الله علیه وسلم نماز فجررا با ما خوانده و فرمودند: «آیا فلانی در جماعت شرکت داشت؟» گفتند: نه؛ فرمودند: «آیا فلانی در جماعت حضور داشت؟» گفتند: نه؛ فرمودند: «این دو نماز (فجر و عشاء) دشوارترین نمازها برای منافقین هستند؛ و اگر فضیلت و ثواب این دو نماز را می دانستند، برای خواندن آنها به جماعت، چهار دست و پا هم که شده شرکت می کردند؛ و صف اول همچون صف ملائکه می باشد و اگر فضیلت آن را می دانستید برای آن از یکدیگر سبقت می گرفتید؛ و نماز مرد با مردی دیگر، بهتر از نماز وی به تنهایی می باشد؛ و نماز او با دو مرد بهتر از نماز وی با یک مرد می باشد. و هر چه تعداد کسانی که با هم نماز جماعت می خوانند بیشتر باشد، نزد الله محبوب تر است». صحیح - رواه أبو داود والنسائي وأحمد
explain-icon

توضیح

روزی رسول الله صلی الله علیه وسلم نماز فجر را با ما خوانده و فرمودند: «آیا فلانی در جماعت شرکت داشت؟» صحابه گفتند: نه. فرمودند: «آیا فلانی در جماعت حضور داشت؟» برای شخص دیگر، گفتند: نه. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: دشوارترین نمازها برای منافقان، نماز عشاء و صبح می باشند؛ چون در این وقت کسالت غلبه می کند، و نیز خودنمایی در حد اقل آن می باشد، چونکه در تاریکی شب دیده نمی شوند. و ای مومنان! اگر اجر و پاداش مضاعف نماز فجر و خفتن باخبر شوید - چون اجر و پاداش به اندازه ی مشقت است - برای شرکت در این دو نماز به جماعت همراه مسلمانان، چهار دست و پا وزانو هم که شده خود را به مسجد می رساندید. نزدیکی صف اوّل به امام، مانند نزدیکی صف فرشتگان به الله متعال است، و اگر مؤمنان از فضیلت صف اول بدانند، به سوی آن می شتافتند. و این که ادای نماز یک مرد با مرد دیگر ثواب و اثر بزرگتر دارد از ادای نماز بشکل انفرادی، و ادای نماز او با دو مرد بهتر است از ادای نماز با یک فرد. و نمازی که در آن نماز گذاران بیشتر باشد نزد الله متعال محبوبتر و بهتر است.

explain-icon

از فوائد حدیث

  • جواز احوالپرسی امام مسجد از احوال نمازگزاران، و جویایی احوال کسانی که غایب هستند.
  • پابندی به نماز جماعت، به ويژه نماز خفتن و صبح، چون این دو نماز از نشانه های ايمان است.
  • بزرگی اجر نماز خفتن و صبح؛ چون با ادای آنها مجاهدت نفس و صبر در طاعت نهفته است، بنابر این از دیگر نمازها اجر بزرگتر دارند.
  • نماز جماعت با یکتن و یا بیشتر از آن ادا می شود.
  • بیان فضیلت صف اول، و تشویق بر مبادرت ورزیدن به آن.
  • فضیلت بیشتر بودن جماعت، چون هرچند جماعت بزرگتر باشد اجر بیشتر دارد.
  • اعمال نیک در فضیلت باهم تفاوت دارند، بنابر برتریت بخشیدن شارع برای آنها، و بآنچه که حالات به آن توصیف می شود.