از نُعمان بن بَشیر رضی الله عنهما از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت است که فرمودند: «مثال کسی که نزد حدود الهی ایستاده [و به آن وارد نمی‌شود] و آنکه در آن واقع شده مانند گروهی است که [برای نشستن] در یک کشتی قرعه کشیدند، پس نصیب برخی ( طبقه) بالای آن شد و نصیب دیگران ( طبقه) پایین آن، پس آنان که در پایین بودند هرگاه نیازمند آب بودند از نزد کسانی که بالا بودند می‌گذشتند، پس [با خود] گفتند: اگر در قسمتی که سهم ما است سوراخی ایجاد کنیم و مزاحم کسانی که بالای ما هستند نشویم. حال اگر آنان را با قصدی که دارند رها کنند همه هلاک می‌شوند، و اگر مانع آنان شوند هم خودشان هم همهٔ آنها نجات یابند». صحیح - بخاری روایت کرده
explain-icon

توضیح

پیامبر صلی الله علیه وسلم برای کسانی که نزد حدود الله ایستاده‌اند و بر امر الله پایدارند و امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند، مثال بیان می نماید، برای کسانی که در حدود الله واقع می‌شوند و به آن دست درازی می‌کنند و معروف را ترک گفته‌اند، و مرتکب منکر می شوند، و اثر آنان در نجات جامعه مثال زده‌اند، آنان همانند گروهی هستند که سوار کشتی شده‌اند و سپس قرعه انداخته‌اند که کدام یک بالای کشتی بنشینند و کدام‌یک پایین آن، پس برخی بالای کشتی را به دست آورده‌اند و گروهی پایین کشتی را، گروهی که پایین بودند هرگاه می‌خواستند آب بیاورند از بالایی‌ها می‌گذشتند، پس آنانی که پایین بودند گفتند: اگر در محل خودمان در پایین سوراخی ایجاد می‌کردیم و از آنجا آب می‌گرفتیم بهتر بود، تا بالایی‌ها را اذیت نکنیم، حال اگر بالایی‌ها آنها را رها کنند و اجازه دهند کارشان را انجام دهند، کشتی با همهٔ آنها غرق می‌شود، و اگر آنان را نهی کنند و مانع شان شوند، همه نجات می‌یابند.

explain-icon

از فوائد حدیث

  • اهمیت امر به معروف و نهی از منکر در حفظ جوامع و نجات آنها.
  • مثال آوردن یکی از روش‌ها آموزش است که برای نزدیک کردن معانی به شکل محسوس به عقل‌ها کاربرد دارد.
  • انجام منکر بدون انکار آن، مفسده‌ای است که زیان آن به همهٔ جامعه می‌رسد.
  • هلاکت جامعه وقتی رخ می‌دهد که اصحاب گناهان رها شوند تا در زمین تباهی کنند.
  • وقتی کار اشتباه است، نیت خوب برای درستی آن کافی نیست.
  • در جامعهٔ مسلمان، مسئولیت یک امر جمعی است و محدود به یک فرد نیست.
  • عموم مردم با گناهان افراد خاص - اگر آن را انکار نکنند - مورد عذاب قرار می‌گیرند.
  • اصحاب منکرات، همانند اهل نفاق، منکر خود را برای جامعه در قالب خیر و نیکوکاری به نمایش می‌گذارند.