از یحیی بن عُمارة مازِنی روایت است که گفت: عمرو بن ابی حسن را دیدم که از عبدالله بن زید دربارهٔ وضوی پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ می‌پرسید، پس او ظرف کوچکی آب خواست؛ سپس همانند پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ برای آنان وضو گرفت؛ به این صورت که از ظرف بر دستانش آب ریخت و سه بار دستانش را شست، سپس دستش را در ظرف فرو برد و طی سه مرحله مضمضه و استنشاق و استنثار کرد؛ سپس دستش را در ظرف فرو برد و سه بار صورت خود را شست و سپس دستانش را دو بار تا آرنج‌ها شست، آنگاه دستش را داخل [ظرف] کرد و سرش را مسح نمود و [در مسح] یک بار دستانش را از جلو به پشت سر برد و بازگرداند، سپس پاهایش را تا کعبین (قوزک‌ها) شست. صحیح است - بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند
explain-icon

شرح

عبدالله بن زید ـ رضی الله عنه ـ کیفیت وضوی پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ را به شکلی عملی بیان نمود؛ او ظرف کوچکی آب خواست، پس نخست دستانش را تا مچ شست، سپس ظرف آب را کج کرد و بر دستانش آب ریخت و سه بار آنها را خارج از ظرف شست، سپس دستش را در ظرف داخل کرد و سه مشت آب برداشت و با هر مشت آب، یک بار مضمضه کرد (آب در دهان نمود) و استنشاق کرد (به همراه نفس آب در بینی کشید) و استنثار کرد (آب را با فشار هوا از بینی بیرون ریخت)، سپس از داخل ظرف آب برداشت و سه بار صورتش را شست، سپس از آن آب برداشت و هر کدام از دستانش را دو بار تا آرنج شست، سپس دستانش را داخل ظرف فرو برد و سرش را با دستانش مسح کرد به این صورت که از جلوی سرش شروع کرد و تا پشت سرش یعنی بالای گردن را مسح کرد و سپس دستش را برگرداند تا به همان جایی رسید که مسح را از آنجا شروع کرده بود، سپس پاهایش را به همراه کعبین شست.

explain-icon

از نکات این حدیث

  • رفتار معلم نزدیک‌ترین ابزار فهم و رسوخ علم در دانش آموز است؛ و از مصادیق آن آموزش عملی است.
  • جواز سه بار تکرار در برخی از اعضای وضو و دو بار در برخی دیگر؛ و یک بار واجب است.
  • وجوب ترتیب بین اعضای وضو چنانکه در حدیث آمده است.
  • حد صورت از نظر طولی از جایی است که معمولا مو می‌روید تا جایی که ریش آویزان است و از نظر عرضی از گوش تا گوش است.