از ابو بُرده، از پدرش ابو موسی اشعری رضی‌الله‌عنه روایت است: پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم او (ابو موسی اشعری) را به یمن فرستاد. او از پیامبر دربارهٔ نوشیدنی‌هایی که در آنجا ساخته می‌شد پرسید. پیامبر فرمود: «آن‌ها چیست؟» گفت: «بِتْع و مِزر.» به ابو برده گفته شد: بِتْع چیست؟ گفت: شرابی است که از عسل گرفته می‌شود. و مِزر شرابی است که از جو تهیه می‌گردد. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «هر چیزی که مست‌کننده باشد، حرام است.» روایت بخاری و مسلم نیز آن را روایت کرده و لفظش چنین است: گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم مرا و معاذ را به یمن فرستاد. گفتم: ای رسول خدا! در سرزمین ما نوشیدنی‌ای ساخته می‌شود که «مِزر» نام دارد و از جو تهیه می‌گردد، و نوشیدنی دیگری که «بِتْع» نام دارد و از عسل گرفته می‌شود. پیامبر فرمود: «هر چیزی که مست‌کننده باشد، حرام است.» و در روایتی از مسلم آمده است: «فرمود: هر آنچه انسان را از نماز باز دارد و مست گرداند، حرام است.» و در روایتی دیگر از مسلم آمده است: «و رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم که به سخنان جامع و رسا در پایان کلام‌ها بهره‌مند شده بود، فرمود: من از هر مست‌کننده‌ای که انسان را از نماز باز دارد، نهی می‌کنم.» صحیح است - به روایت بخاری و مسلم
explain-icon

شرح

ابو موسی اشعری رضی‌الله‌عنه خبر می‌دهد که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم او را به یمن فرستاد. او از پیامبر درباره نوشیدنی‌هایی که در آنجا ساخته می‌شود و اینکه آیا حرام هستند پرسید. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم درباره آن نوشیدنی‌ها توضیح خواست. پس ابو موسی رضی‌الله‌عنه گفت: آن‌ها عبارتند از بِتْع: نوشیدنی‌ای که از عسل تهیه می‌شود، و مِزر: نوشیدنی‌ای که از جو ساخته می‌شود. پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم ـ که از سخنان جامع و رسا بهره‌مند شده بود ـ فرمود: «هر مست‌کننده‌ای حرام است.»

explain-icon

از نکات این حدیث

  • نبیذ: آبی است که در آن خرما یا عسل یا جو و مانند این‌ها ریخته می‌شود؛ و از آن‌ها طعم و مزه‌ای شیرین می‌گیرد، و ممکن است پس از مدتی تخمیر شود و به نوشیدنی مست‌کننده تبدیل گردد.
  • این حدیث قاعده‌ای است در تحریم همهٔ انواع مست‌کننده‌ها، مانند شراب، حشیش و هر چیز دیگری که حالت مستی‌آور داشته باشد.
  • اهمیت پرسش کردن از آنچه مسلمان به آن نیاز دارد.
  • نخستین‌بار، شراب در هنگام برپا داشتن نماز حرام شد؛ زیرا یکی از مهاجران در حال مستی نماز خواند و در قرائت خود دچار اشتباه و آمیختگی شد. پس آیه نازل گردید: {ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در حالی که مست هستید به نماز نزدیک نشوید تا زمانی که بدانید چه می‌گویید.} [نساء: ۴۳]. و منادیِ رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم ندا می‌داد: «انسان مست به نماز نزدیک نشود.» سپس خداوند شراب را به طور کامل و مطلق حرام فرمود به این آیات: {ای کسانی که ایمان آورده‌اید! همانا شراب، قمار، بت‌ها و تیرهای قرعه، پلیدی و از کار شیطان است؛ پس از آن دوری کنید تا رستگار شوید. همانا شیطان می‌خواهد به وسیله‌ی شراب و قمار میان شما دشمنی و کینه بیفکند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد. آیا [با این همه] باز هم دست برنمی‌دارید؟} [مائده: ۹۰-۹۱].
  • اینکه خداوند متعال شراب را حرام کرد، به سبب آن است که در بردارنده زیان‌ها و فسادهای بزرگ است.
  • ملاک در تحریم وجود صفت مست‌کنندگی است؛ پس اگر نبیذ دارای مست‌کنندگی باشد، حرام است و اگر مست‌کنندگی نداشته باشد، مباح است.