پیامبر صلی الله علیه و سلم بیان کرده‌اند که پاداش مسلمان نزد خداوند، از جنس عملی است که آن مسلمان با دیگر مسلمانان انجام می‌دهد؛ پس هر کس غمی و سختی‌ای از غم‌های دنیا را از مؤمنی برطرف سازد، خداوند در مقابل، غمی از غم‌های روز قیامت را از او برطرف می‌سازد. و هر کس بر تنگدستی آسان بگیرد و کار را بر او سهل کند و سختی‌اش را برطرف نماید، خداوند در دنیا و آخرت بر او آسان می‌گیرد. و هر کس [عیب] مسلمانی را بپوشاند، مثلاً از او لغزش‌ها و خطاهایی را ببیند که شایستهٔ آشکار شدن نیست، خداوند در دنیا و آخرت [عیب] او را می‌پوشاند. و خداوند یاری‌دهندهٔ بندهٔ خود است، تا زمانی که آن بنده در مسیر یاری رساندن به برادرش در امور دینی و دنیوی او باشد، و این یاری می‌تواند با دعا، بدن، مال و غیر آن باشد. و هر کس در راه به دست آوردن دانش شرعی گام بردارد و قصدش از آن، رضایت خداوند متعال باشد، خداوند به وسیلهٔ آن، راهی به سوی بهشت را برایش آسان می‌گرداند. و هیچ گروهی در خانه‌ای از خانه‌های خدا گرد هم نمی‌آیند تا کتاب خدا را تلاوت کنند و آن را میان خود بیاموزند، مگر آنکه آرامش و وقار بر آنان نازل می‌شود، و رحمت خدا آنان را فرامی‌گیرد و در بر می‌گیرد، و فرشتگان آنان را احاطه می‌کنند، و خداوند از آنان نزد مقربان درگاهش ثنا می‌گوید، و همین شرافت بس که خداوند از بنده‌اش در ملأ اعلی یاد کند. و هر کس عملش ناقص باشد، [نسبش] او را به مرتبهٔ صاحبان اعمال [کامل] نمی‌رساند، پس شایسته است که بر شرافت نَسَب و فضیلت پدران تکیه نکند و در عمل کوتاهی نورزد.

• ابن دقیق العید گفته است: این حدیثی بزرگ و دربردارندهٔ انواع علوم، قواعد و آداب است. در آن فضیلت برآوردن نیازهای مسلمانان و سود رساندن به آنان با هر آنچه ممکن است، از علم، یا مال، یا یاری، یا اشاره به مصلحتی، یا نصیحت، یا غیر آن، بیان شده است.
• ترغیب به آسان گرفتن بر تنگدست [در پس گرفتن بدهی او].
• تشویق به یاری کردن بندهٔ مسلمان، و اینکه خداوند متعال یاری‌دهنده را به اندازهٔ یاری‌ او به برادرش، یاری می‌کند.
• از جملهٔ پوشاندن [عیب] مسلمان، پیگیری نکردن لغزش‌های اوست، و از یکی از سلف روایت شده که گفته است: گروهی را دیدم که عیبی نداشتند، اما از عیب‌های مردم سخن گفتند، پس مردم برای آنان عیب‌هایی ذکر کردند. و گروهی را دیدم که عیب‌هایی داشتند، اما از [گفتن] عیب‌های مردم خودداری کردند، پس عیب‌هایشان فراموش شد.
• از لوازم پوشاندن [عیب] مردم، رها کردن منکر و تغییر ندادن آن نیست، بلکه [شخص] هم منکر را تغییر می‌دهد و هم [انجام دهنده‌اش را] می‌پوشاند. و این در حق کسی است که به فساد و زیاده‌روی در طغیان شناخته شده نیست. اما کسی که به آن معروف است، پوشاندن [عیب] او مستحب نیست، بلکه اگر بیم از مفسده‌ای نداشته باشد، کارش را به ولی امر ارجاع می‌دهد؛ زیرا پوشاندن [عیب] او، وی را به فساد تشویق می‌کند و او را بر آزار بندگان گستاخ می‌سازد و همچنین دیگر اهل شر و عناد را گستاخ می‌سازد.
• تشویق به طلب علم و تلاوت و آموزش قرآن.
• نووی گفته است: در این حدیث دلیلی بر فضیلت گرد هم آمدن برای تلاوت قرآن در مسجد است... و ان شاء الله تعالی، گرد هم آمدن در مدرسه و رباط و مانند آن نیز در به دست آوردن این فضیلت، به مسجد ملحق می‌شود.
• پاداش را خداوند تنها بر اعمال مترتب کرده است، نه بر اصل و نسب.

1. صفحه ی اصلی
2. فضائل و آداب
3. فضائل
4. فضل علم
5. بروز رسانی

• یکی از نشانه‌های قیامت آن است که علم برداشته شود و جهل زیاد شود، زنا بسیار گردد و نوشیدن خمر زیاد شود؛ مردان کم شوند و زنان زیاد گردند تا جایی که هر پنجاه زن، یک سرپرست داشته باشند...
• آنان ده آیه از رسول الله صلی الله علیه وسلم دریافت می‌کردند و ده آیهٔ بعدی را فرا نمی‌گرفتند تا آنکه علم و عمل این ده آیه را یاد بگیرند...
• من از روی اتهام و بدگمانی نسبت به شما قسم‌تان ندادم، بلکه جبرئیل نزد من آمد و به من خبر داد که الله عزوجل با شما به ملائکه مباهات می‌کند...
• دو برادر در دوران پيامبر صلى الله عليه وسلم بودند که يکی از آنها نزد پيامبر صلى الله عليه وسلم می آمد و ديگری کار می کرد. دومی نزد پيامبر صلى الله عليه وسلم آمد و از برادرش شکايت کرد که کار نمی کند. رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «لَعل...