از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «لَا تَبْدَؤوا الْيَهُودَ وَلَا النَّصَارَى بِالسَّلَامِ، فَإِذَا لَقِيتُمْ أَحَدَهُمْ فِي طَرِيقٍ فَاضْطَرُّوهُ إِلَى أَضْيَقِهِ»: «آغازگر سلام کردن به یهودیان و نصرانیان نشوید و اگر در راه با یکی از آنان روبرو شدید، ناگزيرش کنيد که به تنگ‌ترين قسمتِ راه برود». صحیح است - به روایت مسلم
explain-icon

شرح

پیامبر صلی الله علیه وسلم از پیش‌قدم شدن برای سلام نمودن به یهودیان و نصرانیان نهی می‌کند حتی اگر ذِمّی باشند، چه رسد به سایر کافران؛ و بیان می‌کند که اگر یکی از آنها را در راهی دیدیم، ناگزیرش کنیم که از تنگ‌ترین قسمت راه عبور کند؛ زیرا مؤمن است که در میانهٔ راه حرکت می‌کند و آنکه باید به گوشه برود کافر است و مؤمن در هیچ حالتی نباید ذلیل شود.

explain-icon

از نکات این حدیث

  • برای مسلمان جایز نیست که آغازگر سلام به کسی از یهودیان یا نصرانیان یا دیگر کافران باشد.
  • اگر آنان آغازگر سلام باشند، پاسخ دادن به سلام آنان جایز است، به این صورت که در پاسخ‌شان بگوید: وعلیکم.
  • برای مسلمان جایز نیست که عمدا کافری را اذیت کند و عمدا و بی‌هیچ سببی او را به سمت تنگ راه سوق دهد؛ اما اگر راه تنگ یا شلوغ بود، مسلمان اولویت دارد و کافر باید از راه او کنار برود.
  • اظهار عزت مسلمانان و ذلت دیگران، بدون ظلم یا بد دهنی و توهین.
  • در تنگنا قرار دادن کافران به سبب کفر آنان به الله تعالی است و ممکن است همین باعث اسلام آوردن آنان شود و از آتش نجات یابند؛ اگر این کار باعث شود در پی شناخت سبب باشند.
  • اشکالی ندارد که مسلمان در ابتدا به کافر بگوید: حالت چطور است؟ صبح بخیر یا شب بخیر و کلماتی از این دست؛ در صورتی که به این کار نیاز باشد؛ زیرا این نهی دربارهٔ سلام گفتن است.
  • طیبی می‌گوید: «دیدگاه راجح این است که نباید آغازگر سلام به مبتدع بود؛ و اگر به کسی که نمی‌شناسد سلام گفت و سپس مشخص شد که ذمی یا اهل بدعت بوده است، از روی تحقیر او می‌گوید: سلام خود را پس می‌گیرم».