از ابوثعلبه خشنی، جُرثوم بن ناشر، رضی‌الله‌عنه روایت است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم فرمودند: «به‌راستی خداوند واجباتی را فرض کرده است، پس آن‌ها را ضایع نکنید؛ و حد و مرزهایی را تعیین کرده است، پس از آن‌ها تجاوز نکنید؛ و چیزهایی را حرام کرده است، پس آن‌ها را مرتکب نشوید؛ و دربارهٔ چیزهایی از روی رحمت برای شما نه از روی فراموشی سکوت کرده است، پس دربارهٔ آن‌ها جست‌وجو نکنید.» نووی -رحمه الله- می‌گوید: حدیثی حسن است - به روایت دارقطنی در سنن و دیگران
explain-icon

شرح

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خبر می‌دهد که خداوند چیزهایی را واجب کرده و فرایضی را مقرر نموده است، پس به آنها پایبند باشید و با ترک یا سهل‌انگاری در آنها کوتاهی نکنید. و برای شما مرزها و بازدارنده‌هایی معین کرده که شما را از آنچه او نمی‌پسندد باز می‌دارد و مانع می‌شود، پس بر آنچه شرع فرمان داده چیزی نیفزایید. و محرّماتی را حرام گردانیده است، پس آنها را انجام ندهید و به آنها نزدیک نشوید. و غیر از اینها را به عنوان رحمت بر بندگانش وانهاده و درباره‌شان سکوت کرده است، پس بر اصل اباحه باقی می‌مانند، بنابراین در جست‌وجوی آنها نباشید.

explain-icon

از نکات این حدیث

  • این حدیث دلیلی است بر اینکه خداوند، تشریع‌کننده است و فرمان تنها به دست خداوند سبحان است.
  • این حدیث دربرگیرندهٔ قواعد شریعت در حکم و اباحه است؛ زیرا حکم شرعی یا مسکوت‌عنه است یا درباره‌اش سخن گفته شده است. و آنچه درباره‌اش سخن گفته شده، یا «مأمور به» است به‌صورت وجوب یا استحباب، یا «منهی‌عنه» است به‌صورت تحریم یا کراهت، یا «مباح» است.
  • آنچه را خداوند درباره‌اش سکوت کرده و آن را واجب نکرده، و حدی برایش ننهاده و از آن نهی نفرموده است، پس آن حلال است.
  • زیبایی بیان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم در اینکه حدیث را با این تقسیم‌بندی روشن و آشکار بیان فرمود.
  • وجوب پایبندی بر فرایض الله متعال.
  • حرمت تجاوز از حدود الله متعال.
explain-icon

طبقه بندی ها