پیامبر صلی الله علیه وسلم در مورد سه دسته از مردم خبر می دهد که اگر توبه نکنند و یا گناهانشان آمرزیده نشود، در روز قیامت مستحق سه عذاب الله متعال می شوند: اول: الله متعال در روز قیامت به دلیل شدت غضب با آنان سخن نمی گوید، بلکه از آنان روی گردان می شود، یا به گونه ای صحبت می کند که آنان را خشنود نمی کند، که دلالت بر خشم وی بر آنان می کند. دوم: آنان را تزکیه، تمجید، و از گناهان پاک نمی کند. سوم: در آخرت برای آنان عذاب سخت و دردناکی خواهد بود. و این دسته بندی ها عبارتند از: دستۀ اول: مرد بزرگسال که فعل فاحش زنا را انجام می دهد. دستۀ دوم: فقیری که مال ندارد، ولی نسبت به مردم متکبر است. سوم: کسی که در خرید و فروش بسیار به الله سوگند یاد کند، و نام الله را اهانت کرده و آن را وسیلۀ کسب مال قرار دهد.

• قاضی عیاض در خصوص علت این مجازات شدید گفته است: که هر یک از آن‌ها معصیت مذکور را پذیرفته‌اند، با وجود اینکه از آن دور بودند و هیچ نیازی به آن نداشتند و انگیزه‌های لازم برای انجام آن نیز در آن‌ها ضعیف بوده؛ و اگرچه هیچ‌ کس به خاطر گناهش معذور نیست، اما از آنجا که برای این گناهان نیازی ضروری و آزاردهنده وجود نداشت، و انگیزه‌های معمولی برای انجام آن‌ها نبوده، انجام آن‌ها بیشتر به معنای مخالفت و بی‌احترامی به حق الله متعال، و قصد معصیت وی بوده، نه به خاطر چیزی دیگر.
• زنا، دروغ و تکبر از گناهان کبیره است.
• کبر: انکار حق و حقیر شمردن مردم است.
• هشدار از زیاده روی در استفاده از قسم در خرید و فروش، و ترغیب مردم به احترام به سوگند، و نام الله متعال، که می فرماید: (وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ ‌عُرْضَةً ‌لِأَيْمَانِكُمْ) [البقرة: 224]. و نام الله را در معرض قسم‌های خود قرار ندهید.

1. اصلی
2. فضایل و آداب
3. نرم کنندۀ قلب ها و موعظه ها
4. مذمت گناهان
5. حدیث

• مثال همنشينِ نيک و همنشينِ بد، مانند دارنده ی مِشک (عطار) و دمنده ی کوره ی آهنگر است،
• هر کس از کوهی خود را پرتاب كند و خود را بکشد جاودانه در آتش جهنم خواهد ماند، و هر کس زهر بنوشد و خود را بکشد، در جهنم زهر او در دستش می باشد و آن را در آتش جهنم می نوشد، و جاودانه در آن می ماند...
• آیا شما را از بزرگترین گناهان خبر ندهم؟
• لَمَّا عُرِجَ بي مَرَرْتُ بِقَومٍ لَهُمْ أظْفَارٌ مِنْ نُحَاسٍ يَخْمِشُونَ وُجُوهَهُمْ وَصُدُورَهُمْ