از هانئ، غلام عثمان رضی الله عنه روایت است که گفت: عثمان هرگاه بر قبری می‌ایستاد، چنان می‌گریست که ریشش خیس می‌شد. به او گفته شد: از بهشت و دوزخ یاد می‌شود و گریه نمی‌کنی، اما از این [قبر] گریه می‌کنی؟ پس گفت: همانا رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: «إِنَّ الْقَبْرَ أَوَّلُ مَنْزِلٍ مِنْ مَنَازِلِ الْآخِرَةِ، فَإِنْ نَجَا مِنْهُ فَمَا بَعْدَهُ أَيْسَرُ مِنْهُ، وَإِنْ لَمْ يَنْجُ مِنْهُ فَمَا بَعْدَهُ أَشَدُّ مِنْهُ». یعنی: «همانا قبر، اولین منزل از منزلگاه‌های آخرت است، پس اگر [کسی] از آن نجات یابد، آنچه پس از آن است آسان‌تر از آن است، و اگر از آن نجات نیابد، آنچه پس از آن است، سخت‌تر از آن است». حسن است - به روایت ترمذی و ابن‌ماجه
explain-icon

شرح

امیرالمؤمنین عثمان بن عفان رضی الله عنه هرگاه بر قبری می‌ایستاد، چنان می‌گریست که ریشش با اشک‌هایش خیس می‌شد. به او گفته شد: از بهشت و دوزخ یاد می‌شود و از روی اشتیاق به بهشت یا ترس از دوزخ گریه نمی‌کنی! اما از قبر گریه می‌کنی؟ ایشان گفت: پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند که قبر اولین منزل از منزلگاه‌های آخرت است، پس اگر [کسی] از آن نجات یابد و رها شود، آنچه پس از آن از منزلگاه‌هاست، آسان‌تر از آن است. و اگر از عذاب آن نجات نیابد؛ آنچه پس از آن از مجازات است، سخت‌تر از آن چیزی است که در آن است.

explain-icon

از نکات این حدیث

  • بیان این‌که عثمان رضی الله عنه تا چه اندازه از خداوند متعال می‌ترسید، آن هم در حالی که خود از کسانی بود که به بهشت بشارت داده شده بود
  • مشروعیت گریه کردن هنگام به یاد آوردن هول و هراس قبر و قیامت.
  • اثبات نعمت و عذاب قبر.
  • ترساندن از عذاب قبر.