از عایشه ام‌المؤمنین رضی الله عنها روایت است که فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و سلم در آن بیماری‌ای که از آن برنخاستند، فرمودند: «لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى، اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ» قَالَتْ: فَلَوْلَا ذَاكَ أُبْرِزَ قَبْرُهُ، غَيْرَ أَنَّهُ خُشِيَ أَنْ يُتَّخَذَ مَسْجِدًا. یعنی: «خداوند یهود و نصاری را لعنت کند که قبرهای پیامبرانشان را مسجد قرار دادند». [عایشه] گفت: پس اگر به خاطر آن [نهی] نبود، قبر ایشان آشکار ساخته می‌شد، جز آنکه ترسیده شد که [قبرشان] مسجد قرار داده شود. صحیح است - بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند
explain-icon

شرح

عایشه ام‌المؤمنین رضی الله عنها خبر می‌دهند که پیامبر صلی الله علیه و سلم در بیماری‌ای که بر ایشان سخت شد و در آن از دنیا رفتند، فرمودند: خداوند یهود و نصاری را لعنت کند و از رحمتش دور گرداند؛ و این بدان جهت است که آنان قبرهای پیامبرانشان را با ساختن بنا بر روی آنها یا نماز خواندن نزد آنها یا به سوی آنها، مسجد قرار دادند. سپس [عایشه] رضی الله عنها فرمود: اگر به خاطر آن نهی و هشدار از سوی پیامبر صلی الله علیه و سلم و ترس صحابه از اینکه با قبر پیامبر صلی الله علیه و سلم همان کاری شود که یهود و نصاری با قبرهای پیامبرانشان کردند، نبود، هرآینه قبر ایشان آشکار و نمایان ساخته می‌شد.

explain-icon

از نکات این حدیث

  • این از آخرین وصیت‌های ایشان است که بر اهمیت و توجه ایشان به این مسئله دلالت دارد.
  • نهی اکید و تحریم شدید از مسجد قرار دادن قبرها و قصد نماز خواندن نزد آنها به جز نماز جنازه؛ زیرا این کار وسیله‌ای به سوی بزرگداشت میت و طواف بر گرد قبرش و تبرک جستن به آن و صدا زدن نام اوست، و همهٔ این‌ها از شرک و وسایل آن است.
  • شدت توجه رسول الله صلی الله علیه وسلم و اهتمام ایشان به توحید و ترس ایشان از بزرگداشت قبور؛ زیرا این کار به شرک منجر می‌شود.
  • خداوند متعال پیامبرش علیه الصلاة والسلام را از اینکه نزد قبرشان شرک ورزیده شود، حفظ کرد. پس به اصحابشان و کسانی که پس از آنان آمدند، الهام کرد که قبر ایشان را از اینکه نمایان شود، مصون بدارند.
  • عمل کردن صحابه رضی الله عنهم به وصیت پیامبر صلی الله علیه و سلم و اهتمام آنان به توحید.
  • نهی از تشبه به یهود و نصاری، و اینکه ساختن بنا بر قبرها از سنت‌های آنان است.
  • از مصادیق مسجد نمودن قبور این است که نزد قبور و به سوی آن نماز خوانده شود، حتی اگر مسجدی بر روی آن ساخته نشود.