لە ئیبن عەباسەوە -ڕەزای خوایان لێبێت- کە پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرمووێت: «الله بە هۆی منەوە لە ئومەتەکەم خۆش بووە لە سەر هەڵەکردن ولە بیرکردن ولەو شتانەی كە ناچار کراون لە سەر ئەنجامدانی». قال النووي: حديث حسن - رواه ابن ماجه والبيهقي وغيرهما
explain-icon

شیکردنەوە

پێغەمبەر -صلی الله علیه وسلم- باسی ئەوەمان بۆ دەكات كە الله لە سێ حاڵەتی ئوممەتەکەی خۆش بووە: یەکەمیان: هەڵە، ئەمیش ئەوەیە کە موسڵمان بە کردەوەکەی مەبەستی شتێک بێت، بەڵام کردەوەکەی شتێکی تر بپێکێت جگە لەوەی كە مەبەستی بووە. دووەمیان: لەبیرچوون، ئەویش ئەوەیە کە موسڵمان شتێکی لەبیر بێت، بەڵام لە کاتی کردەوەکەدا لەبیری بچێتەوە، لەمەیشدا گوناهی لەسەر نانووسرێت. سێیەمیان: ناچاركردن (زۆرلێكردن)، لەوانەیە بەندە زۆری لێبکرێت وناچار بكرێت بۆ کردنی شتێک کە نایەوێت ئەنجامی بدات؛ لەگەڵ نەبوونی توانای بەرپەرچدانەوەی زۆرلێکردنەکە، و لەم کاتەیشدا گوناهی لەسەر نانووسرێت یان هیچ شتێكی لەسەر نییە. لەگەڵ تێبینی کردنی ئەوەی کە بابەتی فەرموودەکە سەبارەت بە نێوان بەندە و پەروەردگارێتی لە کردنی قەدەغەکراودا، بەڵام وازهێنان لە فەرمانپێکراو بەهۆی لەبیرچوونەوە؛ نابێـتە هۆی لاچوونی فەرز و واجبێتی فەرمانپێكراوەكە. هەروەها ئەگەر كردەوەكەی ببێـتە هۆی تاوانێک؛ ئەوا مافی بەندەکان لاناچێت، وەکو ئەوەی بە هەڵە کەسێک بکوژێت، ئەوا خوێنبایی -دیەی- لەسەرە، یان بە هەڵە ئۆتۆمبێلێک تێکبدات، ئەوا قەرەبووی لەسەرە.

explain-icon

لە سوودەکانی فەرموودەکە

  • فراوانی ڕەحمەت وبەزەیی ومیهرەبانی خودای گەورە بەرامبەر بە بەندەكانی، کە نووسینی گوناهی لەسەر هەڵگرتوون ئەگەر لەم سێ حاڵەتەدا سەرپێچییان كرد.
  • فەزڵی الله بەسەر پێغەمبەر موحەممەد -صلی الله علیه وسلم- و ئوممەتەکەیدا.
  • هەڵگرتنی نووسینی گوناهـ بە واتای هەڵگرتنی حوکم یان هەڵگرتنی گەرەنتی نایەت، بۆ نموونە کەسێک دەستنوێژی لەبیرچوو، و نوێژی کرد بە گومانی ئەوەی کە دەستنوێژی هەیە، ئەوا گوناهی لەسەر نانووسرێت بەهۆی ئەمەوە، بەڵام پێویستە دەستنوێژ بگرێتەوە و نوێژەکە دووبارە بکاتەوە.
  • بۆ هەڵگرتنی نووسینی گوناهـ بەهۆی ناچار كردنەوە؛ پێویستە مەرجەکان بوونیان هەبێت، وەک ئەوەی کە ناچاركراو توانای جێبەجێکردنی ئەوەی هەبێت كە هەڕەشەی لێكراوە بۆ كردنی.