از ابوهُریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ إِلَّا كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً، فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ». یعنی: «هیچ گروهی در مجلسی ننشینند که در آن خدا را یاد نکنند و بر پیامبرشان درود نفرستند، مگر آنکه آن [مجلس] مایهٔ حسرت و پشیمانی برایشان خواهد بود؛ پس اگر [خدا] بخواهد، آنان را عذاب می‌دهد و اگر بخواهد، آنان را می‌آمرزد». صحیح است - به روایت ابوداوود و ترمذی و نسائی در «السنن الکبری»
explain-icon

شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم نسبت به غفلت از یاد خدا هشدار داده‌اند، و اینکه هیچ گروهی در مجلسی ننشینند و در آن خداوند متعال را یاد نکنند و بر رسولش صلی الله علیه و سلم درود نفرستند، مگر آنکه آن مجلس در روز قیامت برایشان مایهٔ حسرت، پشیمانی، خسران و نقصان خواهد بود. پس اگر [خدا] بخواهد، آنان را به خاطر گناهان گذشته و کوتاهی‌های بعدی‌شان عذاب می‌دهد، و اگر بخواهد، از روی فضل و رحمتش آنان را می‌آمرزد.

explain-icon

از نکات این حدیث

  • تشویق به ذکر و بیان فضیلت آن.
  • فضیلت مجالسی که در آن یاد خداوند متعال و یاد رسولش صلی الله علیه و سلم باشد، و اینکه مجالسی که در آن چنین [یادی] نباشد، در روز قیامت برای اهلش، مجالس شومی خواهد بود.
  • این هشدار دربارهٔ غافل شدن از یاد الله صرفا محدود به مجالس نیست، بلکه غیر آن را نیز در بر می‌گیرد. نووی می‌گوید: برای کسی که در جایی نشسته مکروه است که پیش از یاد کردن الله از آنجا برخیزد.
  • آنچه از هشدار نسبت به غفلت از یاد خدا ذکر شد، تنها به مجالس محدود نمی‌شود، بلکه شامل غیر آن نیز می‌گردد. نووی گفته است: برای کسی که در مکانی می‌نشیند، مکروه است که قبل از یاد کردن خداوند متعال در آنجا، آن مکان را ترک کند.
  • این هشدار در صورتی است که غفلت با انجام کارهای مباح صورت بگیرد؛ چگونه است مجالسی که در آن حرام‌هایی مانند غیبت و نمامی رخ می‌دهد؟!