از ابو مالک اشعری - رضی الله عنه - روایت است که گفت: رسول الله - صلی الله علیه وسلم - فرمودند: «پاکیزگی نصف ایمان است، و الحمدلله ترازو را پر می کند، و "سبحان الله" و "الحمدلله" ما بین آسمان و زمین را پر می کنند، و نماز نور است، و صدقه دلیل است بر صداقت ایمان مؤمن، و صبر روشنی است، و قرآن یا دلیلی است برای تو یا دلیلی است علیه تو، همهٔ مردم صبح [از خانه] بیرون می شوند در حالی که خود را فروخته اند، پس یا آن را آزاد کرده اند و یا هلاکش ساخته اند». صحیح - مسلم روایت کرده
explain-icon

توضیح

پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر می دهد که: طهارت ظاهر با وضو و غسل کردن است و طهارت شرط نماز است. و این قول شان که گفته اند: "الحمدلله" ترازو [ی اعمال] را پر می کند، توصیفِ پروردگار - جل ‏وعلا - به صفات کمال و جلال اوست که در روز قیامت وزن می شود و ترازو را پر می کند. و این قول شان که گفته اند: "سبحان الله والحمدلله" تنزیه اوست از هر نقصی و بیان کمال کامل اوست چنانچه شایستۀ اوست، با محبت و تسبیح او، آنچه میان آسمان ها و زمین است پر می کند. و این که «نماز نور است» برای بنده؛ در دل وی، در روی وی، در قبر و در حشر وی. و اینکه «صدقه حجت است» و دلیل بر صدق ایمان مؤمن است، و تفاوت او با منافق که از صدقه دادن امتناع می ورزد این است که وعده های آن را باور ندارد. و اینکه «صبر نور است» - و آن عبارت از منع کردن نفس از اضطراب و نارضایتی است - نوری که با خود گرما و سوز می آورد، مانند نور خورشید؛ زیرا سخت است و مستلزم مبارزه با نفس و حبس آن از آنچه می خواهد می باشد؛ و صاحب آن تا زمانی در روشنایی و هدایت مستمر قرار دارد که صبر را پیشه کند. و آن صبر در طاعت الله، و از نافرمانی اوست، و صبر در برابر بلاها و انواع سختی های دنیاست. و اینکه «قرآن دلیل بر تو می باشد» با تلاوت و عمل به آن، و یا «دلیل بالای تو می باشد» با ترک آن بدون عمل بر آن و یا تلاوت آن. سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان می فرمایند که همه مردم تلاش می ورزند، منتشر می شوند، از خواب برمی خیزند و برای کارهای مختلف از خانه بیرون می روند، برخی از آنها کسانی هستند که در اطاعت الله قائم هستند و خود را از آتش رها می کنند، و از آنها کسانی هستند که از آن منحرف می شوند و مرتکب نافرمانی می گردند پس سبب هلاکت او و وارد شدن به آتش می گردد.

explain-icon

از فوائد حدیث

  • طهارت بر دو قسم است: طهارت ظاهر از طریق وضو و غسل، و طهارت باطن از راه توحید و ایمان و عمل نیک.
  • اهمیت پابندی به نماز، چون برای بنده در دنیا و روز قیامت نور است.
  • صدقه دلیلیست برای صدق ایمان.
  • اهمیت عمل به قرآن و تصدیق آن، تا این که دلیلی برای تو باشد نه بالای تو.
  • اگر نفس را به طاعت مشغول نکنی، تو را به نافرمانی مشغول می کند.
  • هر انسانی باید کار کند، یا با اطاعت نفس خود را آزاد می کند، و یا با گناه کردن نفس خود را هلاک می سازد.
  • صبر مستلزم تحمل و محاسبه است و سختی را در بر دارد.